4 Απρ 2014

«Ο αυτισμός είναι αναστρέψιμος»: Αποκλειστική συνέντευξη του Δρ. Θεοχάρη Θεοχαρίδη στο Health Daily

Πιστεύω ότι ο αυτισμός είναι μια νόσος αυτοφλεγμονής στον εγκέφαλο και ότι είναι αναστρέψιμος τουλάχιστον σε κάποια υποομάδα ασθενών. Η λοθτεολίνη από το χαμομήλι, η κερκετίνη από τον φλοιό των πορτοκαλιών, και η υδροξυτοροσόλη από το πυρηνέλαιο έχουν τις ισχυρότερες αντιφλεγμονώδεις και αντι-αλλεργικες δράσεις. Ο αυτισμός είναι ένα φάσμα συνδρόμων που εμφανίζεται σε παιδιά 2-3 ετών και χαρακτηρίζεται από διαταραχές στην επικοινωνία, κοινωνικότητα, ομιλία και μάθηση, αλλά και άστοχες επαναλαμβανόμενες κινήσεις. Δυστυχώς ακόμη θεωρείται ψυχιατρική νόσος. Η συχνότητα του έχει φτάσει σε 1 στα 50 παιδιά χωρίς να υπάρχει ούτε συγκεκριμένη παθογένεση ούτε αντικειμενικοί διαγνωστικοί παράγοντες. Περίπου 50% των παιδιών κάνουν αναστροφή στα 3 περίπου χρόνια ενώ ως τότε εξελίσσονταν φυσιολογικά. Ο Δρ. Θεοχάρης Θεοχαρίδης ανήκει στους Έλληνες επιστήμονες που διαπρέπουν στο εξωτερικό, με δεκάδες διακρίσεις και βραβεύσεις για το έργο τους. Η έρευνά του αφορά τον ρόλο των σιτευτικών κυττάρων (μαστοκκυτάρων) σε μια σειρά από ασθένειες. Ο Δρ. Θεοχαρίδης βρέθηκε για μια επιστημονική εκδήλωση στην Αθήνα και παραχώρησε αποκλειστική συνέντευξη στο Health Daily.

Health daily: Ένα κύριο θέμα της έρευνάς σας, για την οποία έχετε λάβει πολλές επιστημονικές και άλλες διακρίσεις, αφορά το ρόλο των σιτευτικών κυττάρων στους ανοσολογικούς μηχανισμούς του ανθρώπινου σώματος. Ποιος είναι με λίγα λόγια ο βασικός μηχανισμός δράσης αυτών των κυττάρων; Ποια η σχέση τους με τα καρκινικά κύτταρα και τις μεταστάσεις;

Θεοχάρης Θεοχαρίδης: Τα κύτταρα αυτά ανακαλύφθηκαν το 1887 από τον Δρ. Paul Erhlich ο οποίος τα ονόμασε mastcells ή μαστοκύτταρα γιατί είδε ότι περιείχαν περίπου 500 κοκκία ανά κύτταρο και νόμισε ότι θρέφουν άλλα κύτταρα, οπότε χρησιμοποίησε τον Ελληνικό όρο «μαστός». Τα κύτταρα αυτά έγιναν γνωστα με την ανακαλυψη το 1943 ότι περιέχουν ισταμίνη η οποία ενοχοποιείται στις αλλεργίες. Τη δεκαετία του 1970 ανακαλύφθηκε ότι έχουν συγκεκριμένους υποδοχείς για την ανοσοσφαιρίνη Ε (IgE) η οποία τα πυροδοτεί μετά από έκθεση σε ειδικά αντιγόνα. Τα τελευταία χρόνια, σωρός από δημοσιεύσεις έδειξαν ότι τα σιτευτικά κύτταρα συμμετέχουν σε όλες τις ανοσολογικές αντιδράσεις. Εμείς δείξαμε πρώτοι ότι τα κύτταρα αυτά μπορούν να ελευθερώσουν επιλεκτικά μια η περισσότερες απο 50 ουσίες οι οποίες είτε είναι αποθηκευμένες στα εκκριτικά τους κοκκία ή παράγονται κατά τη διάρκεια της πυροδότησης τους και είναι απαραίτητες στη δημιουργία της φλεγμονής. Εμείς επίσης δείξαμε πρώτοι ότι τα κύτταρα αυτά πυροδοτούνται από την κλητική ορμόνη της κορτικοτροπίνης (corticotropin-releasing hormone, CRH), η οποια ελευθερώνεται αμέσως με το στρες και έτσι εξηγείται γιατί το στρες χειροτερεύει τις αλλεργίες και άλλες φλεγμονώδεις νόσους όπως ημικρανίες, σκλήρυνση κατά πλάκας, ψωρίαση κλπ. Οι στερεοί όγκοι (π.χ. καρκίνος του μαστού, μελάνωμα, πάγκρεας) χαρακτηρίζονται από τοπική φλεγμονή με μεγάλο αριθμό σιτευτικών κυττάρων. Αυτή αρχικά νομίζαμε ότι θα εξουδετέρωνε τα καρκινικά κύτταρα. Αντίθετα, τα μονοκύτταρα ξεγελιούνται από τα καρκινικά και ελευθερώνουν ουσίες που βοηθούν στην ανάπτυξη και μετάσταση των καρκινικών κυττάρων. Επιπλέον, αγγειοδιασταλτικές ουσίες που εκλύονται από τα σιτευτικά κύτταρα καταστρέφουν τον προστατευτικό αιματεγκεφαλικό φραγμό και επιτρέπουν μεταστάσεις στον εγκέφαλο.

Health daily: Μέσω της λειτουργίας των μαστοκκυτάρων «συνδέετε» με έναν τρόπο ασθένειες πολύ διαφορετικές για το ευρύ κοινό, όπως την αλλεργία, αλλά και την αρθρίτιδα, ατοπική δερματίτιδα, αλλεργική ρινίτιδα, άσθμα, αυτισμό, διάμεση κυστίτιδα, ημικρανία, ινομυαλγίες, ακόμα και σοβαρά αυτοάνοσα νοσήματα, όπως σκλήρυνση κατά πλάκας και ψωρίαση. Ποιος ο κοινός παρονομαστής αυτών των ασθενειών;

Θεοχάρης Θεοχαρίδης: Είναι η επιλεκτική απελευθέρωση από τα σιτευτικα κύτταρα ουσιών με ισχυρή φλεγμονώδη δράση. Ανάλογα με τον ιστό και το ερέθισμα ή ερεθίσματα, οι ουσίες που ελευθερώνονται έχουν διαφορετικό αποτέλεσμα και συμβάλουν σε διαφορετικές ασθένειες. Αν είναι στη μύτη και στα μάτια, συμβάλλουν στις αλλεργίες, αν είναι στο δέρμα, συμβάλλουν στην ατοπική δερματίτιδα ή στην ψωρίαση, αν είναι στις αρθρώσεις συμβάλουν στην αρθρίτιδα, αν είναι στον εγκέφαλο, συμβάλουν στην σκλήρυνση κατά πλακάς και στον αυτισμό. Ήδη έχουν ανακαλυφθεί πάμπολλα ερεθίσματα που μπορούν να πυροδοτήσουν τα σιτευτικά κύτταρα, όπως περιβαλλοντικά αντιγόνα, χημικά, φάρμακα, ιοί, μικρόβια, ορμόνες του στρες, κλπ.

Health daily: Εάν γνωρίζουμε αυτόν τον μηχανισμό, γιατί βρισκόμαστε ακόμα τόσο μακριά από τις θεραπείες;

Θεοχάρης Θεοχαρίδης: Δυστυχώς, ο μηχανισμός της απελευθέρωσης των ουσιών ή διαβιβαστών από τα σιτευτικά κύτταρα είτε με αποκοκκίωση όπως στην αλλεργία είτε επιλεκτικά όπως στην φλεγμονή δεν είναι ακόμη πλήρως κατανοητός. Κατά συνέπεια, δεν υπάρχουν ούτε αντι-αλλεργικά ούτε αντιφλεγμονώδη φάρμακα. Έχουμε αντι-ισταμινικά φάρμακα που αναστέλλουν τη δράση της ισταμίνης ΑΦΟΥ έχει ελευθερωθεί, και φάρμακα τα όποια αναστέλλουν τη δράση ορισμένων προφλεγμωνωδών ουσιών που ελευθερώνονται από τα σιτευτικά κύτταρα όπως του tumor necrosis factor (TNF) που χρησιμοποιείται στην αρθρίτιδα, ψωρίαση και ελκώδη κολίτιδα.

Health daily: Ποιος ο ρόλος των φλαβονοειδών στην ενεργοποίηση των κυττάρων και στη θεραπεία αλλεργικών και φλεγμονωδών νόσων;

Θεοχάρης Θεοχαρίδης: Τα φλαβονοειδή είναι φυσικές ουσίες που βρίσκονται σε πράσινα φυτά, καρπούς και σπόρους. Έχουν ισχυρές αντιφλεγμονώδεις και αντιοξειδωτικές δράσεις. Δυστυχώς υπάρχουν περίπου 3.000 φλαβονοειδή στη φύση και οι δράσεις τους όχι μόνο διαφέρουν, αλλά πολλές φόρες έχουν και μη επιθυμητά αποτελέσματα, όπως οι ισοφλαβόνες στη σόγια οι οποίες έχουν και ορμονικές δράσεις. Εμείς μελετήσαμε περίπου 20 φλαβονοειδή και καταλήξαμε ότι η λοθτεολίνη από το χαμομήλι, η κερκετίνη από τον φλοιό των πορτοκαλιών, και η υδροξυτοροσόλη από το πυρηνέλαιο έχουν τις ισχυρότερες αντιφλεγμονώδεις και αντι-αλλεργικες δράσεις. Παρά το ότι μου έχουν απονεμηθεί 7 πατέντες για την χρήση αυτών των φλαβονοειδών σε συνδυασμό για την αντιμετώπιση των ασθενειών που προαναφέρθηκαν, οι φαρμακευτικές εταιρείες δεν ενδιαφέρονται, γιατί προτιμούν πατέντες με καινούργια χημικά μόρια.

Health daily: Έχετε κάνει εκτεταμένο ερευνητικό έργο πάνω στον αυτισμό. Μπορείτε να μας πείτε λίγα λόγια γι’ αυτό, καθώς και εάν μπορούμε να μιλάμε για κάποια ελπίδα πρόληψης ή θεραπείας στο μέλλον;

Θεοχάρης Θεοχαρίδης: Ο αυτισμός είναι ένα φάσμα συνδρόμων που εμφανίζεται σε παιδιά 2-3 ετών και χαρακτηρίζεται από διαταραχές στην επικοινωνία, κοινωνικότητα, ομιλία και μάθηση, αλλά και άστοχες επαναλαμβανόμενες κινήσεις. Δυστυχώς ακόμη θεωρείται ψυχιατρική νόσος. Η συχνότητα του έχει φτάσει σε 1 στα 50 παιδιά χωρίς να υπάρχει ούτε συγκεκριμένη παθογένεση ούτε αντικειμενικοί διαγνωστικοί παράγοντες. Περίπου 50% των παιδιών κάνουν αναστροφή στα 3 περίπου χρόνια ενώ ως τότε εξελίσσονταν φυσιολογικά. Εδώ και 3 χρόνια δημοσιεύσαμε ευρήματα τα οποία έδειχναν ότι η συχνότητα του αυτισμού είναι 5-10 φόρες μεγαλύτερη σε παιδιά με τη σπάνια ασθένεια μαστοκκύτωση, όπου οι ασθενείς έχουν αυξημένο αριθμό ενεργοποιημένων σιτευτικών κυττάρων σε όλους τους ιστούς. Στη συνέχεια, δημοσιεύσαμε ότι η συχνότητα αλλεργικών συμπτωμάτων και δυσανεξίας σε τροφές σε αυτιστικά παιδιά έφτανε μέχρι και 60% αυτών των παιδιών. Πρόσφατα μια άλλη ερευνητική ομάδα δημοσίευσε ότι η ύπαρξη αυτοαντισωμάτων κατά του εγκέφαλου αυτιστικών παιδιών είχε ισχυρή στατιστική συσχέτιση με την ύπαρξη αλλεργικών συμπτωμάτων. Δημιουργήσαμε λοιπόν την υπόθεση ότι η πυροδότηση των σιτευτικών κυττάρων κατά τη διάρκεια της εγκυμοσύνης ή νωρίς στην παιδική ηλικία, από περιβαλλοντικά, στρεσογόνα, η άλλα ερεθίσματα –πιθανώς σε συνδυασμό με κάποιες γονιδιακές μεταλλάξεις που δημιουργούν ευαισθησία-θα ελευθερώσει προφλεγμονώδεις και νευροτοξικες ουσίες, οι οποίες θα καταστρέψουν τον προστατευτικό έντερο-αιματολογικό και αιματεγκεφαλικο φραγμό και θα επιτρέψουν στις τοξικές ουσίες να προκαλέσουν εστιασμένη φλεγμονή στις περιοχές του εγκέφαλου που είναι κρίσιμες για τη συμπεριφορά και την ομιλία. Βασισμένοι σε αυτές τις παρατηρήσεις, ανακαλύψαμε ότι ένα ισχυρό ερέθισμα των μεσοκυττάριων είναι το πεπτίδιο νευροτενσίνη και δημοσιεύσαμε ότι το επίπεδό του στον ορό των αυτιστικών παιδιών είναι πολύ υψηλότερο των φυσιολογικών. Στη συνέχεια, ανακαλύψαμε ότι η νευροτενσίνη προκαλεί διαίρεση και μετακόμιση των μιτοχονδρίων στην επιφάνεια των σιτευτικών κυττάρων και απελευθέρωση του γονιδιακού τους υλικού. Αυτό παραγνωρίζεται από τον οργανισμό ως μικροβιακό υλικό και ο οργανισμός δημιουργεί ισχυρή φλεγμονή πιστεύοντας ότι έχει υποστεί λοίμωξη γιατί τα μιτοχόνδρια ήταν μικρόβια τα όποια απέκτησαν συμβιωτική σχέση με τα κύτταρα μας πριν από εκατομμύρια χρόνια. Στη συνέχεια δημοσιεύσαμε ότι το μιτοχονδριακό DNA ήταν αυξημένο στον ορό των ίδιων αυτιστικών παιδιών που είχαν αυξημένη νευροτενσίνη. Τέλος, δείξαμε ότι η λουτεολίνη μπορεί να αναστείλει την πυροδότηση των σιτευτικών κύτταρων από την νευροτενσίνη και δημιουργήσαμε 3 συμπληρώματα διατροφής με συνδυασμό λουτεολίνης και κερκετίνης για την αντιμετώπιση του αυτισμού, NeuroProtek, NeuroProtek-Low Phenol, BrainGain-www.algonot.com. Αυτά παράγονται σε εργοστάσιο πιστοποιημένο από το FDA των ΗΠΑ και 2 δημοσιευμένες κλινικές μελέτες με το NeuroProtek έδειξαν βελτίωση σε αλλεργικά συμπτώματα, βλεμματική επαφή και κοινωνικότητα σε 60% των παιδιών σε 4-6 μήνες, ενώ 10-15% των παιδιών άρχισαν να μιλούν σε 6-12 μήνες. Πιστεύω ότι ο αυτισμός είναι μια νόσος αυτοφλεγμονής στον εγκέφαλο και ότι είναι αναστρέψιμος τουλάχιστον σε κάποια υποομάδα ασθενών.

Health daily: Έχετε δημιουργήσει δύο μη κερδοσκοπικές εταιρείες των οποίων είστε και πρόεδρος, την autismfreebrain (στις ΗΠΑ) και την brain-gate στην Ελλάδα. Μπορείτε να αναφέρετε με λίγα λόγια τους σκοπούς τους, με έμφαση φυσικά στην Ελλάδα.

Θεοχάρης Θεοχαρίδης: Ο κύριος σκοπός των κοινωφελών αυτών οργανισμών είναι η ΣΩΣΤΗ πληροφόρηση των οικογενειών για τους οργανισμούς, κέντρα, υπηρεσίες, γιατρούς, γλωσσοθεραπευτές και άλλες υπηρεσίες, κοινοτικές, σχολικές, ακόμη και νομικές οι οποίες θα είναι χρήσιμες για την καλύτερη αντιμετώπιση του προβλήματος του αυτισμού. Η απλή παρουσίαση των κυρίων δημοσιεύσεων είναι απαραίτητη γιατί το διαδίκτυο είναι γεμάτο από παραπληροφόρηση η οποία καθιστά δύσκολη μέχρι και αδύνατη την επιλογή αυτων των δεδομένων τα όποια μπορούν να είναι πραγματικά χρήσιμα. Στην Ελλάδα, ευχή είναι να πραγματοποιηθεί το γρηγορότερο δυνατό μια σωστή επιδημιολογική μελέτη σε τουλάχιστο 3 μεγάλα διαμερίσματα της χωράς, με πάνω από 100,000 πληθυσμό το καθένα, έτσι ώστε να καταγράφει για πρώτη φορά η συχνοτητα, του αυτισμού, άλλα και συνυπαρχουσών ασθενειών (αλλεργικά, γαστρεντερικά, μιτοχόνδρια και άλλα συμπτώματα). Γι’ αυτό το λόγο, θα χρησιμοποιηθεί σε πρώτη φάση εγκεκριμένο ερωτηματολόγιο προβλημάτων συμπεριφοράς και μάθησης σε δασκάλους μαθητών ηλικίας 5-12 ετών και στη συνεχεια διάγνωση όσων από αυτά εχουν αυτισμό από εκπαιδευμένους παιδοψυχίατρους η παιδονευρολόγους στην χρήση των πιστοποιημένων εργαλείων ADOS-G, ADI-R. Τέλος, ένα δείγμα ορού από τα διαγνωσμένα παιδιά θα αναλυθεί για την ύπαρξη βιομετριών, συμπεριλαμβανόμενων της νευροτενσινης και του μιτοχονδριακού DNA, που θα μπορούσαν να αποτελέσουν αντικειμενικούς παράγοντες διάγνωσης. Ο απώτερος σκοπός είναι η δημιουργία βάσης ασθενών με πλήρη ενημέρωση και απουσία φαρμακευτικής αγωγής οι οποίες θα μπορούσαν να συμμετέχουν σε πιλοτικές μελέτες για την ορθότερη και αποτελεσματική θεραπεία του αυτισμού.

1 σχόλιο :

  1. Ανακοίνωση διοργάνωσης βιωματικού σεμιναρίου κινητικότητας τυφλών, παραπληγικών και προσέγγισης του αυτισμού
    http://takisalexandrakis.blogspot.gr/2015/12/2015.html

    ΑπάντησηΔιαγραφή